Cumhuriyetin 100. Yılında Belediyeler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FURKAN YILMAZ
Danışman: MURAT TEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. sene-i devriyesini doldurması ile birlikte aradan geçen bir asırlık dönem içinde Türkiye, idari, siyasi, ekonomik açıdan çok köklü değişim ve dönüşüm hareketlerine sahne olmuştur. Bu değişim ve dönüşüm hareketlerinin en önemli halkalarından biri de hiç kuşkusuz yerel yönetim sistemidir. İmparatorluk döneminde merkeziyetçi-bürokratik bir gelenek ve güçsüz bir yasal/kurumsal altyapı ile başlayan modern yerel yönetim tecrübesi, Cumhuriyet dönemi ile çağdaş örneklerin ışığında gelişim seyri izlemiştir. Yerel yönetim sisteminin ana omurgasını oluşturan belediyeler, Türkiye'de ortak ihtiyaçların ve yerel hizmet beklentilerinin karşılanmasının yanında yerel demokrasi ve yerel siyasetin de en önemli unsuru haline gelmiştir. Cumhuriyetin kuruluş yıllarında yurttaşların önemli bir bölümünün köylü nüfusa dayandığı Türkiye'de belediyeler, sınırlı bir yönetsel alanda hizmet sunarken, Cumhuriyetin 100. yılında nüfusun %95'inin belediyeleşmesi ile birlikte hem mahalli sistemin hem de Türk idari yapılanmasının ayrılmaz/vazgeçilmez ünitesine dönüşmüştür. Bu önemi küreselleşmenin istek ve beklentileri daha da artırmaktadır. İşte tüm bu gerekçeler, belediyeciliğimizin gelişim seyrini, değişim ve dönüşüm hareketlerini, idari ve mali kapasitesini, demokratik yönünü, merkezi hükümet ile arasındaki vesayet ilişkilerini tarihsel süreç içinde kapsamlı bir biçimde incelenmesini gerektirmiştir. Çalışma kapsamında belediyecilik sistemini, bütüncül bir şekilde ortaya koyabilmek amacıyla önce Cumhuriyet belediyeciliğinin imparatorluktan döneminden devraldığı miras araştırılmıştır. Bu noktada "Osmanlı Belediyeciliğinin Ortak Özellikleri ve Devralınan Miras" açıklığa kavuşturulmuştur. Daha sonra Cumhuriyet belediyeciliği; sırayla 1923-1930, 1930-1950, 1950-1960, 1960-1980, 1980-2004, 2004-2012, 2012-2023 dönemleri ile incelenmiştir. Cumhuriyet belediyeciliğinin dayandığı temel ilkeler / "Ortak Özellikler" bu yedi ayrı dönemin karakteristik özelliklerden yola çıkılarak tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca belediyecilik sisteminin genel görünümü ortaya koyabilmek adına belediyelerin güçlü yönleri, zayıf yönleri, fırsatları ve tehditleri dikkate alınarak "Genel FÜTZ / SWOT Analizi" çıkarılmıştır. Böylece Türkiye'nin sahip olduğu yerel yönetim kültürü açığa kavuşturulmuştur. Çalışma ile belediyecilik sisteminin zayıflıkları ve elde edilen olumsuz tecrübeler ışığında mevcut sorunlara birtakım çözüm önerileri getirilmeye çalışılmıştır.