Badem üreten işletmelerin sosyo-ekonomik analizi; Besni ilçesi örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TARIM EKONOMİSİ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SONGÜL SALIK

Danışman: ERDAL DAĞISTAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, badem üreten işletmelerin sosyo-ekonomik analizini ortaya koymak, bu konuda bilgi eksikliğini gidermeye çalışmak ve karşılaşılan sorunlara bazı önerilerde bulunmaktır. Bu kapsamda araştırmanın ana materyalini; Besni bölgesindeki 96 adet badem üreten işletme ile yapılan yüz yüze görüşmeler sonucu elde edilen birincil veriler oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan veriler 2021 yılı üretim sezonuna ait verilerdir. İncelenen işletmelerde badem üreticilerinin üretim ve pazarlama aşamasında karşılaştıkları sorunlar, üretim masrafları ve badem üretimine geçme nedenleri saptanmaya çalışılmış, elde edilen bilgiler ve istatistiksel analizler sonucunda gerekli değerlendirmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler frekans, oran ve ortalamalar kullanılarak sunulmuştur. Bölgenin badem üretimindeki güçlü ve zayıf yönleri ile fırsat ve tehditleri belirlemek için GZFT analizinden faydalanılmıştır. Ayrıca badem üretim maliyeti ve kârlılığının belirlenmesinde tek ürün bütçe analizi kullanılmıştır. Besni ilçesinde badem dikimi son zamanlarda oldukça artış göstermektedir. Henüz verim çağına gelmemiş tesisler çoğunlukta olup ilerleyen yıllarda badem üretiminin artması beklenmektedir. Çalışma sonuçlarına göre; badem işletmelerinin ortalama arazi genişliği 71.70 da, incelenen işletmelerin ağaç yaşı ortalaması 7.77 yıl, ortalama badem verimi 144.44 kg/da, badem randımanı ortalama 301.55 gr olarak tespit edilmiştir. 1 kg badem üretim maliyeti 20.49 TL, bademin ortalama satış fiyatı 18.00 TL, 1 kg bademin kar marjı -2.44 TL'dir. Dekara GSÜD 3909.89 TL/da, brüt kâr 2952.56 TL/da, mutlak kâr 950.85 TL/da, nispi kâr 1.32 olarak hesaplanmıştır. Meyve vermeyen ağaç sayısının ve verime ulaşmamış plantasyonların çokluğu üreticilerin kar marjlarını olumsuz etkilediği saptanmıştır.