Bazı kayısı çeşit ve genotiplerinin fenolojik, morfolojik, pomolojik ve moleküler karakterizasyonu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BAHÇE BİTKİLERİ (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASIM BULUT

Danışman: SAFDER BAYAZIT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kayısı ıslah çalışmalarında olgunlaşma zamanı, verim ve meyve kalitesi oldukça önemlidir. Bu çalışma Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü araştırma arazisinde bulunan bazı melez kayısı genotiplerinde 2021 ve 2022 yıllarında yürütülmüştür. Çalışmada Şahinbey×Bebeco (Ş×B), Bebeco×Palsteyn (B×P), Bebeco×Çağataybey (B×Ç), Çağataybey×Palsteyn (Ç×P), Çağataybey×P. de Tyrinthe (Ç×T), Şahinbey×P. de Tyrinthe (Ş×T), Bebeco×P. de Tyrinthe (B×T) melezleri kullanılmıştır. Çalışmada ebeveyn ve melez bireylere ait fenolojik, morfolojik ve meyve özellikleri belirlenmiştir. Ayrıca melez kayısı genotiplerinin RAPD tekniği kullanılarak moleküler karakterizasyonu da gerçekleştirilmiştir. Denemenin 2 yılında da melez kayısı genotiplerinde meyve olgunlaşması Mayıs ayının son haftası ile Haziran ayının ilk haftasında yoğunlaşmış, erkenci (<10 Mayıs) genotiplere rastlanmamıştır. Araştırmada kullanılan 94 adet melez kayısı genotiplerinin hiçbirinde kırmızı yanaklı meyveler görülmemiştir. Meyvelerin fiziksel ve kimyasal özellikleri genotiplere ve yıllara göre değişmiş, elde edilen değerler beklenildiği şekilde büyük oranda ebeveyn değerlerinin arasında yer almıştır. Ş×B-6, B×P-24, B×Ç-1 ve Ç×T-3 genotipleri meyve ağırlığı açısından öne çıkan genotipler olmuştur. Sonuç olarak, ülkemiz kayısı çeşit geliştirme çalışmalarının devamlılığı yanında istenilen hedefe uygun ebeveynlerle ıslah programlarına devam edilmesi oldukça önemli görülmektedir.