İttihatçıların Millî Mücadele'deki faaliyetleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZGÜR ÇAPAR

Danışman: İSA KALAYCI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezin ana amacı; Türk Milleti'nin işgale uğrayan ülkelerini kurtarmak için giriştiği Milli Mücadele Hareketi'nin başarıya ulaşmasında büyük fedakârlıklar gösteren ve bir zamanlar İttihat ve Terakki Cemiyeti (İTC)'ne üye olanların eylemlerini ortaya koymaktır. İTC üyeleri için 30 Ekim 1918'deki "kırılma noktası" şeklinde telakki edilebilecek Mondros Mütarekesi'yle yeni bir dönem başlamıştır. Zira bu tarihten itibaren İTC'nin önde gelen ricali yurt dışına çıkmış, geride kalanlar ise vatan müdafaasını sürdürmek adına gizli örgütlenme yoluna gitmiştir. Bu bağlamda, ittihatçıların bakiyelerinin bağımsızlık uğruna verdikleri mücadeleler, bu çalışmanın merak saikini hareketlendirmiştir. İttihatçılar, işgal güçlerine karşı giriştikleri Milli Mücadele'nin kazanılması için özellikle İstanbul'da etkin rol oynamışlardır. Osmanlı Devleti'nin başşehrinde bulunan subayların ve silahların Anadolu'ya kaçırılmasını sağlamışlardır. Halkın milli mefkûre halesinde buluşturulması adına kurulan Kuva-yı Milliye birlikleri, Müdafaa-i Hukuk, Muhafaza-i Hukuk ve Redd-i İlhak cemiyetleri gibi teşkilatlanmalara da ön ayak olmuşlardır. İttihatçıların Türkiye adına yaptıkları eylemlerin tetebbulu bir şekilde anlaşılması için Milli Mücadele döneminin komutanlarına bakmak yeterlidir. Çünkü bu dönemin komutanlarının büyük çoğunluğu İTC müntesibidir. Dolayısıyla, Balkan ve Birinci Dünya Savaşlarındaki başarısız diplomasi ve mücadeleleriyle imparatorluğu yıkılışa sürükleyen ittihatçılar, Mondros Mütarekesi'nden sonra vatanın istiklal ve selameti için yoğun bir çaba sarf etmişlerdir. I. Dünya Savaşı Osmanlı Devleti için yıkım olmuştur. Bazı çevreler bu durumun sorumlusu olarak İTC'yi görmüştür. Savaş sonunda cemiyete yönelik olarak İtilaf Devletleri ile beraber saldırılması üzerine cemiyet üyelerinin gizli cemiyetler kurmayı kararlaştırmalarına neden olmuştur. Bunların arasındaki Karakol Cemiyeti, Zabitan Grubu gibi oluşumlar, özellikle Anadolu'nun kurtarılmasında subayların ve silahların sevkinde görev almışlardır. Milli Mücadele Hareketi'nin başarıya ulaşmasında kilit rol oynayan komutanların eski ittihatçılar olması dikkate şayandır. Bu komutanlardan Musa Kazım Karabekir, Hüseyin Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy ve hatta Mustafa Kemal Atatürk'ün bir zamanlar ittihatçı olmaları tesadüf değildir. En azından Milli Mücadele'yi başarıya ulaştıran ruh ve tecrübenin vusulünde 'teşkilatçılık' özelliklerini İTC'den edindikleri söylenebilir. Bu çalışmanın hazırlanmasında Milli Mücadele'nin aktörlerinin hatıraları başta olmak üzere, dönemin basını, telif ve tetkik eserlerden faydalanılmıştır.