5 YAŞ ALTI ÇOCUKLARDA MALNÜTRİSYON PREVALANSI, ANNE SÜTÜ ALIMI VE TAMAMLAYICI BESLENMEYE GEÇİŞ DURUMUNUN İNCELENMESİ: HATAY ARSUZ ÖRNEĞİ

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Tayfur Ata Sökmen Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: VASFİ ÖZTANIR

Danışman: Cahit Özer

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmada Hatay ili Arsuz ilçesinde aile sağlığı merkezlerine başvuran beş yaş altı çocuklarda malnütrisyon, anne sütü alımı ve tamamlayıcı beslenmeye geçiş durumlarının ve bunlara etki eden faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı çalışmaya Arsuz'da yaşayan, 0–5 yaş arası çocuğu olan 247 anne dahil edildi. Veriler sosyodemografik özellikleri içeren form, Bebek Beslenmesi Tutum Ölçeği (BBTÖ) ve Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi (ÇYDA) ile toplandı; malnütrisyon Dünya Sağlık Örgütü'nün beş yaş altı büyüme standartlarına göre tanımlandı. Bulgular: Çocukların %14,8'inde bodurluk, %7,6'sında zayıflık, %3,4'ünde düşük kiloluluk, %18,1'inde fazla kiloluluk/obezite saptandı; genel malnütrisyon sıklığı %32,5 bulundu. Malnütrisyon olanlarda ek gıda öğün sayısının ≥7 olması ve ailede üç çocuk bulunması daha yaygındı (p=0,019, p=0,021). Anne sütüyle beslenen ve 12–24 ay emziren annelerin BBTÖ puanları ile gelir düzeyi yüksek ve eşi sağlık çalışanı olan annelerin puanları daha yüksekti (p<0,05). ÇYDA'ya göre malnütrisyonu olanlarda pozitif iştah, duygusal aşırı yeme ve içme tutkusu puanları artmıştı; BBTÖ toplam puanı ile duygusal aşırı yeme arasında negatif, negatif iştah ile pozitif ilişki saptandı (p<0,05). Sonuç: Afet sonrası dönemde beş yaş altı çocuklarda hem yetersiz beslenme hem fazla kiloluluk/obezite ile karakterize çifte yük malnütrisyon belirgindir. Anne sütü ve uygun tamamlayıcı beslenme koruyucu olsa da afet koşulları, düşük gelir ve psikososyal stres bu etkiyi sınırlamaktadır. Afet bölgelerinde beslenme programlarının gıda desteğine ek olarak anne ruh sağlığı ve sosyal desteği de hedeflemesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Malnütrisyon, Anne Sütü, Tamamlayıcı Beslenme, Deprem, Aile Hekimliği