Makarnalık buğday çeşitlerinde farklı dönemlerde uygulanan üst gübre formlarının verim ve kaliteye etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: UĞUR BİLGE

Danışman: KERİM MESUT ÇİMRİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, 2019-2021 yılları arasında GAP Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü (GAPUATEM) deneme alanlarında bazı makarnalık buğday çeşitlerinin üst gübrelenmesinde kullanılan azotlu gübre formları ile uygulama zamanlarının verim ve kalite parametreleri üzerine etkisinin belirlenmesi amacı ile yürütülmüştür. Çalışma, Burgos, Eyyubi ve Hasanbey makarnalık buğday çeşitlerinde üç azotlu gübre formu ( üre (%46 N), amonyum sülfat (%21 N) ve kalsiyum amonyum nitrat (%26 N) ) kullanılarak altı farklı uygulama zamanının etkisi tesadüf bloklarında bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Çalışma sonucunda; buğday çeşitlerinin tane verimine etkisi denemenin birinci yılında önemli, ikinci yılında ise önemsiz bulunmuştur. Gübre çeşitlerinin her iki üretim sezonunda incelenen özelliklere etkisi önemsiz olmasına rağmen tane verimi ve kalite açısından üre gübresinin diğer gübre formlarına göre etkisinin daha iyi olduğu belirlenmiştir. Uygulama zamanlarının protein oranı ve yaş gluten miktarına etkisi birinci yılda önemli olurken, ikinci yılında ise incelenen özelliklere etkisi önemsiz olmuştur. Sonuç olarak, tane verimi ve kalite açısından iklimsel şartlar dikkate alındığında Ocak-Mart ayları arasında yağışın yeterli olduğu durumlarda dördüncü uygulama zamanında yavaş salınımlı gübreler (Üre %46) kullanılması, aynı dönemler için yağış miktarının yetersiz olduğu durumlarda ise üçüncü uygulama zamanında hızlı etkili gübrelerin (amonyum nitrat) tercih edilmesi önerilebilir.