Yeniyurt A-B kiliseleri ve mozaikleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, ARKEOLOJİ (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ ÇELİKAY
Danışman: HATİCE PAMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yeniyurt A ve B Kiliseleri, Hatay İli, Dörtyol İlçesi, Yeniyurt Mahallesi sınırları içinde, Akdeniz ile Amanos Dağları arasındaki ovada yer almaktadır. Kaçak kazılarla alanda ortaya çıkarılan mozaiklerin tahrip olmasını engellemek amacıyla Hatay Müzesi Müdürlüğü tarafından ilk olarak A Kilisesi'nde 2012 yılında, B Kilisesi'nde ise 2013 ve 2015 yıllarında kurtarma kazıları gerçekleştirilmiştir. Tez konusunu kurtarma kazıları yürütülen Yeniyurt A ve B Kiliseleri ve Mozaikleri oluşturmaktadır. Birinci bölümde, Yeniyurt Kiliselerinin bulunduğu bölgenin tarihi coğrafyası anlatılmıştır. Stratejik bir bölgede konumlanan kiliselerin bulunduğu bölge M.Ö. 2. Bin ortalarından itibaren birçok uygarlığın hakimiyet kurmak istediği bir coğrafyadadır. Geç antik çağda ise Batılı Hristiyanların haç yolculuğu güzergahı olarak kullanılmış yolun üzerinde bir uğrak alan olarak kullanılmış olması, bölgenin önemini erken dönemlerde olduğu gibi devam ettirdiğini göstermektedir. Bu bağlamda Yeniyurt Kiliselerinin, hem kendi bölgesinde yaşayan insanlara hem de hacı adaylarına hizmet etmesi açısından önemi vurgulanmıştır. Tezin ikinci bölümünde, Yeniyurt A ve B Kiliselerinin mimarisi anlatılmıştır. Öncelikle kiliselerin planlarının çizimleri yapılarak, kilise bölümleri tek tek ele alınmış, her bölüm ayrı ayrı incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise kiliselerin taban mozaikleri ve bazı küçük buluntular ele alınmış ve katalog yapılmıştır. Mozaik kataloğunda mozaik panolar, bordür ve orta pano olarak her biri ayrı ayrı karşılaştırmaları yapılarak ortak yanlar bulunmaya çalışılmıştır. Kiliselerde bulunan buluntuların bir kısmı ele alınarak karşılaştırmalı olarak tanımlanmış ve değerlendirilmiştir. Mimari özellikleri ve mozaik panolar bu kiliseler için M.S. 5. ve 6. yüzyıl tarihine işaret etmekte olup bu tarihleme küçük buluntular ve mimariye bağlı plastik eserler ile de desteklenmektedir.