Muz meyvelerinde hasat sonrasında görülen fungal hastalık etmenlerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİTKİ KORUMA (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEYFEDDİN FARUK
Danışman: SONER SOYLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Muz, dünyanın dördüncü en önemli küresel gıda maddesidir. Dünyanın önde gelen muz üreticisi ülkelerin en önemli sorunlarından biri de derim (hasat) sonrası görülen ürün kayıplarıdır. Bu çalışmada, 2013 ve 2014 muz yetiştirme sezonlarında Mersin ilinin farklı ilçelerindeki birçok depo ve paketleme evleri ziyaret edilmiş ve buralardan rastgele muz meyve örnekleri alınmıştır. Muz meyveleri üzerinde ortaya çıkan derim sonrası fungal hastalık etmenlerini belirlemek için meyve örnekleri kısa bir süre için depolama odasında bekletilmiştir. Fungal hastalık etmenleri, hastalık belirtisi gösteren meyvelerden izole edilmiş ve kültürleri morfolojik yapılarına göre teşhisleri yapılmıştır. Çalışma sonucunda 197 farklı hastalık belirtisi gösteren muz meyve örneğinden toplam 238 fungal izolat elde edilmiştir. Bu izolatlar arasında taç çürüklüğü hastalık belirtisi gösteren meyvelerden en fazla Fusarium spp (%21,8) izole edilmiş olup, bu türleri sırası ile Fusarium verticillioides (% 13.4), F. oxysporum (% 10.5), F. proliferatum (% 9.7) ve Thielaviopsis paradoxa (% 2.5) izlemiştir. Bir diğer yaygın hastalık olan uç çürüklüğü belirtisi gösteren meyvelerden ise 35 farklı fungal kültür elde edilmiştir. Meyve uç çürüklüğü belirtisi gösteren meyvelerden en fazla Fusarium spp (% 7.6) izole edilmiş olup, bu etmenleri sırası ile puro uç çürüklüğü etmeni Musicillium theobromae (% 2.9) ve siyah uç çürüklüğü etmeni Deightoniella torulosa (% 1.7) izlemiştir. Thielaviopsis paradoxa'nın ülkemizde muz meyvelerinde hastalığa neden olduğu ilk kez bu çalışma ile ortaya konulmuştur. Bu hastalıkların yanı sıra, meyve etinin merkezinde siyah iç çürüklük belirtileri kaydedilmiştir. Yapılan izolasyonlar sonucunda bu tip çürüklük belirtilerine neden olan hastalık etmeninin F. verticillioides (%4.2) olduğu tespit edilmiştir. Alternaria alternata (%10.9), Penicillium spp (% 8.8), Aspergillus niger (% 4.6) ve Cladosporium cladosporioides (% 1.3) gibi türlere ait 60 farklı fungal izolat ise farklı çürüme belirtileri gösteren muz meyve üzerinde sekonder hastalık etmeni olarak elde edilmiştir. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar, gelecekte muzda derim sonrası hastalıklar ve mücadelesi üzerine yapılacak çalışmalara ışık tutacak niteliktedir.