Amaranth sp. türlerinin yem olarak kalite kriterleri ve toksisitesinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TARLA BİTKİLERİ (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DERYA DURAK
Danışman: NAFİZ ÇELİKTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma kapsamında USDA ARS koleksiyonundan temin edilen A. caudatus L. Bolivia, A. cruentus L. Mexico, A. cruentus L. Zimbabwe, A. cruentus L. Mexico, Puebla, A. hypochondriacus L. Mexico, puebla, A. hypochondriacus L. India, Himachal Pradesh tür ve ekotiplerinin, Amik Ovası koşullarına adaptasyon yetenekleri test edilerek, genotiplerin hayvan besleme amaçlı kullanılabilme olanakları irdelenmiştir. Ortalama 110 günlük bir olgunlaşma süreci sonunda Amaranth sp. tür ve ekotiplerinin, çiçeklenme sonrası süt olum aşamasındaki yeşil biyokütle verimleri 6.3-8.6 t/da, kuru biyokütle verimleri ise 0.945-1.945 t/da aralığında değişim göstermiştir. A.cruentus L. türüne ait Mexico, Puebla ekotipi en verimli genotip olarak değerlendirilirken önemli ekotipik ekotipik farklılıklar saptanmıştır. Türlerin ortalama NDF, ADF, ADL, selüloz ve hemiselüloz değerleri bir C4 bitkisi açısından oldukça düşük oranlarda bulunurken bu özelliklere ilişkin değerlerin sırası ile % 37.19-42.92, % 17.67-27.44, % 3.48-5.61 % 14.19-22.52, % 33.55-37.81 oranları arasında değişmiştir. Sindirilebilir kuru madde oranı 2.79-3.22 bulunurken, Amaranth biyokütlesi kuru maddesinin tüketimi değerleri ise 67.52-75.13, metabolize olabilir enerji değerleri ise 9.47-10.77 aralığında hesaplanmıştır. Elde edilen biyokütlenin göreceli yem değeri ise 149.8-187.9 bulunurken protein oranları % 12.10- 15.54 olarak belirlenmiş ve özellikle A.cruentus Zimbabwe ekotipinin, kaliteli bir yonca otu ile kıyaslanabilecek bir yem ürettiği gözlenmiştir. Amaranth biyokütlelerin Ca, P, K, Mg, Zn, Cu, Fe ve Mn içerikleri tür ve ekotiplere bağlı olarak 4.30-9.00 g kg-1, 0.74-1.13 g kg-1, 12.23-24.63 g kg-1, 8.9-16.9 g kg-1, 1.41-11.6 mg kg-1, 6.01-8.25 mg kg-1, 94.3-206.8 mg kg-1, 38.7-53.3 mg kg-1 aralıklarında değişim göstermiştir. Türlerin suda çözünebilir şeker içerikleri 0.91-12.67 g 100 g-1 olarak belirlenirken, yağ asidi kompozisyonunun % 42.9-47.7 oranı ile linoleik baskın bir yağ olduğu saptanmıştır. Amranthus otununu yüksek antioksidan etkiye sahip oldukları ve antioksidan kapasitenin 0.82-4.58 mM Trolox/g arasında değişim gösterdiği ve fenolik bileşikler toplamının A. hypochondriacus türünde 254.68 mg g-1 oranında bulunduğu saptanmıştır. İncelenen introdüksiyon Amaranth sp. tür ve ekotiplerinin Amik Ovası koşullarında yüksek ve oldukça kaliteli bir biyokütle üretebildikleri, üretilen otun hayvan beslemede doğrudan ya da rasyon katkısı olarak kullanılabilecek alternatif bir yem olduğu, A. cruentus türüne ait Zimbabwe ekotipi bu açıdan ön plana çıktığı değerlendirilmiştir.