Yaprak zararının yerfıstığı çeşitlerinde verim ve kalite özellikleri üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TARLA BİTKİLERİ (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA YILMAZ
Danışman: NECMİ İŞLER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Osmaniye'de ana ürün koşullarında yetiştirilen yerfıstığı bitkisinin (Arachis hypogaea L.) farklı gelişim dönemlerinde yapılan farklı oranlardaki yaprak zararının verim ve kalite özelliklerine etkisini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma, 2020 ve 2021 yıllarında bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Ana parsellere çeşitler (NC-7 ve Halisbey), alt parsellere uygulama zamanları (R1, R2, R3) ve alt alt parsellere farklı oranlarda yaprak kayıpları (kontrol, %25, %50, %75) yerleştirilmiş olup, çeşitli verim ve kalite parametreleri incelenmiştir. Bitki başına meyve sayısı içerisinde en yüksek değer Halisbey (24.54 adet/bitki) çeşidi ve R2 döneminden (23.54 adet/bitki) elde edilmiştir. Yaprak uygulamalarında bitki başına meyve sayısında kontrol (25.68 adet/bitki) ile %25 yaprak zararı (23.23 adet/bitki) uygulamaları öne çıkmış, onu sırasıyla %50 yaprak zararı (22.43 adet/bitki) ve %75 yaprak zararı (21.12 adet/bitki) uygulamaları takip etmiştir. En yüksek bitki başına meyve ağırlığı Halisbey çeşidinden (41.88 g/bitki) ve R3 döneminden (39.19 g/bitki) elde edilmiştir. Yaprak zararı uygulamaları bitki başına meyve ağırlığı sıralaması ise kontrol (44.35 g/bitki), %50 yaprak zararı uygulaması (40.39 g/bitki), %25 yaprak zararı uygulaması (39.22 g/bitki), %75 yaprak zararı (34.80 g/bitki) şeklinde olmuştur. 100 meyve ağırlığında en yüksek değer Halisbey çeşidinden (192.73 g) ve R1 döneminden (191.03 g) elde edilmiştir. Yaprak uygulamalarında 100 meyve ağırlığı sırasıyla kontrol (189.46 g) grubu ve %50 yaprak zararı (189.14 g) uygulaması öne çıkmıştır. 100 tohum ağırlığı içerisinde en yüksek değer Halisbey çeşidinden (88.15 g) ve R3 döneminden (88.68 g) elde edilmiştir. Yaprak uygulamalarında 100 tohum ağırlığı kontrol (90.43 g) uygulaması ile öne çıkmış, onu sırasıyla %50 yaprak zararı (88.82 g), %25 yaprak zararı (87.00 g) ve %75 yaprak zararı (84.13) uygulamaları takip etmiştir. En yüksek dekara verim NC-7 çeşidinden (231.40 kg/da) ve R1 döneminden (204.09 kg/da) elde edilmiştir. Yaprak zararı uygulamaları verim yönünden sıralaması ise kontrol (253.56 kg/da), %25 yaprak zararı uygulaması (201.99 kg/da), %50 yaprak zararı uygulaması (190.59 kg/da), %75 yaprak zararı uygulaması (148.10 kg/da) şeklinde olmuştur. Bütün faktörlerin iki yıllık ortalamaları incelendiğinde yaprak ve tohum Fe içeriği sırasıyla 44.93 ppm, 429.78 ppm; yaprak ve tohum Ca içeriği sırasıyla 130.67 ppm, 956.39 ppm olduğu tespit edilmiştir. Yerfıstığında R1 ve R2 dönemindeki yaprak zararı tolere edilebilirken, R3 dönemindeki zararların tolere edilemediği görülmüştür. Yerfıstığı bitkisinde %25 yaprak zararı meyve veriminde %20'lik bir azalışa sebep olurken, zarar oranı %75'e çıktıkça meyve verim kaybı %42'ye çıktığı belirlenmiştir. Çeşitler bakımından ise NC-7 çeşidi, Halisbey çeşidine göre yaprak kayıplarından kaynaklanan meyve verim azalışını daha fazla tolere edebildiği saptanmıştır. Sonuç olarak; Osmaniye şartlarında yerfıstığında yaprak zararının kalite ve verim üzerine etkisinin azaltılması amacıyla çeşit seçimi, hastalık ve zararlılara karşı entegre mücadelenin önemli olduğu tespit edilmiştir.