Bazı ekmeklik buğday genotiplerinde tuz ve kuraklık stresinin çimlenme ve fide gelişimine etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TARLA BİTKİLERİ (YL) (TEZLİ), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DİDEM BİLGİLİ

Danışman: MEHMET ATAK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma; Akdeniz Bölgesi şartlarında yetiştirilen ya da yetiştirilmesi önerilen bazı ekmeklik buğday genotiplerinin çimlenme ve ilk gelişme dönemlerinde tuz ve kuraklık stresine karşı tepkilerini belirlemek amacıyla, Karatekin Üniversitesi Orman Fakültesi laboratuarlarında, 2014 yılında yürütülmüştür. Denemelerde; Karatopak ve Sagittoria ekmeklik buğday çeşitleri ile Uluslararası Kurak Alanlar Araştırma Merkezinden sağlanan ileri buğday ıslah hatları (1, 8 ve 20 nolu hatlar) materyal olarak kullanılmıştır. Araştırma; 3 farklı (saf su (kontrol), 80 mM ve 160 mM) NaCl dozlarında oluşturulan tuz stresinin ve Polietilen Glikol (PEG-6000) kullanılarak oluşturulan 3 farklı osmotik basınç altında (Saf su (kontrol), -0.6 MPa, -1.2 MPa) iki ayrı deneme şeklinde yürütülmüştür. Çimlendirme çalışmaları, petri kapları içerisinde tesadüf parsellerinde faktöriyel deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak iklim dolabında yürütülmüştür. Fide gelişimi testleri ise torf ve steril dere kumu karışımı ile doldurulan plastik kaplarda tesadüf parsellerinde faktöriyel deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak iklim odasında yürütülmüştür. Petri kaplarında ve plastik kaplarda yürütülen tuz stresi denemeleri sonucunda; buğdayda tuz konsantrasyonlarının artmasına bağlı olarak çimlenme ve çıkış yüzdesinin, çimlenme ve çıkış indeksinin, fide boyu, kök uzunluğu, fide yaş ağırlığının, kök yaş ve kuru ağırlığının önemli düzeyde azaldığı, ortalama çimlenme zamanı, ortlama çıkış zamanının ve fide kuru ağırlıklarının ise arttığı belirlenmiştir. Buğday çeşitlerinde yapılan çimlendirme ve fide gelişim denemelerinde, ozmotik potansiyelin artmasına bağlı olarak çimlenme ve çıkış yüzdesinin, çimlenme ve çıkış indeksinin, fide boyu, kök uzunluğu, fide yaş ağırlığının, kök yaş ve kuru ağırlığının, önemli düzeyde azaldığı, ortalama çimlenme ve çıkış zamanı ile fide kuru ağırlıklarının ise arttığı tespit edilmiştir. PEG uygulmaları NaCI uygulamalarına göre daha fazla etkide bulunmuştur.