Crisby karpuz çeşidinde aşılı üretimin derim sonrası kaliteye ve raf ömrüne etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BAHÇE BİTKİLERİ (YL) (TEZLİ), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMER ARSLAN
Danışman: AHMET ERHAN ÖZDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ülkemiz açısından büyük bir öneme sahip olan karpuzun muhafazası ve aşılamanın karpuzun tat ve kalitesine etkileri tam olarak bilinmemekte ve spekülasyonlara neden olmaktadır. Bu nedenle aşılamanın karpuz muhafazası ve kalitesi üzerine etkilerini incelemek önem kazanmıştır. Bu çalışmada; Ferro ve RS841 (C. maxima x C. moschata melezi) ile Argentario ve Macis (Lagenaria siceraria) anaçları üzerinde aşılı olarak yetiştirilen Crisby karpuz çeşidinin depo ve raf ömrü ile derim sonrası kalitesinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Materyal olarak, 2 adet ticari hibrit su kabağı anacı (Lagenaria siceraria) [Argentario (Syngenta) ve Macis (Nunhems)] ve 2 adet Cucurbita maxima x C. moschata melezi olan Ferro ve RS841 anaçları kullanılmıştır. Kalem olarak ise Crisby (Nunhems) karpuz çeşidi kullanılmıştır. Aşısız Crisby karpuz çeşidi tanık olarak kullanılmıştır. Yetiştirilen karpuzların derimi yapılmış ve karpuzlar 0 ve 7°C'de %85-90 oransal nemde 3 hafta depolanmıştır. Buna ilaveten meyveler 21°C'de %70 nemde raf ömrünü belirlemek için 7 gün depolandıktan sonra analizleri yapılmıştır. Sergen koşullarını sağlamak için 27°C'de %50 nemde muhafaza edilmiştir. Depolanan meyvelerde haftalık olarak meyve ağırlığı, meyve çapı, meyve yüksekliği, meyve kabuk kalınlığı, meyve eti sertliği, Suda çözünebilir toplam kuru madde (SÇKM) içeriği, ağırlık kayıpları oranı, meyve et rengi (L*a*b*) analizleri yapılmış ve üşüme zararı ile mantarsal bozulmalara bakılmıştır.Elde edilen bulgulara göre; ortalama meyve ağırlığı Ferro anacı üzerine aşılı karpuzlarda (6579,92 g) en yüksek olmuştur, aşılamanın meyve yüksekliği ve meyve çapı üzerine herhangi önemli bir etkisinin olmadığı saptanmıştır. Raf ömründe 7°C'de muhafaza edilen meyvelerde meyve kabuk kalınlığı daha ince olmuştur, muhafaza sonunda raf ömrü ölçümlerinde meyve kabuk kalınlığı 15,10 mm'den 11,60 mm'ye düşmüş ve aşılı bitkilerden alınan meyvelerde kabuk daha kalın olmuştur. Muhafaza sırasında 7°C'de depolanan karpuzlarda (%0,62) 0°C'de depolanan karpuzlara (%0,57) oranla daha fazla ağırlık kaybı olduğu belirlenmiştir. En fazla ağırlık kaybı Ferro anacı üzerine aşılı meyvelerde saptanmıştır. Crisby karpuzlarında aşılama ile meyvelerin SÇKM içerikleri artmış, 0°C'de yapılan depolamada 7°C'de yapılan depolamadan daha yüksek SÇKM içeriği elde edilmiştir. Raf ömrü çalışmasında SÇKM içeriği muhafaza süresinin artmasıyla beraber artmıştır (%9,37 - %10,37). Aşısız tanık Crisby meyvelerinin aşılı karpuzlara göre meyve suyu pH' sının daha yüksek olduğu saptanırken, 0°C'de 7°C'den daha yüksek pH değeri elde edilmiştir. Gerek muhafaza, gerek raf ömrü ve gerekse sergen şartlarında meyve eti sertliği aşısız tanık Crisby meyvelerinde aşılı Crisby karpuzlarına oranla daha düşük değerde olduğu saptanmıştır. Meyve et rengi L* değeri 0°C'de depolanan karpuzlarda (39,49) 7°C'de depolanan meyvelerden (40,73) daha düşük olmuştur. Meyve et rengi L* değeri muhafazanın başlangıcında 34,08 iken artarak 3. hafta sonunda 42,76'ya ulaşmıştır. Raf ömrü sırasında meyve et rengi L* değeri 0°C'de depolanan karpuzlarda (39,99) 7°C'de depolanan meyvelerden (40,79) daha düşük olmuştur. Meyve et rengi a* değeri ise O°C'de depolanan karpuzlarda (20,86) 7°C'de depolanan meyvelerden (21,44) daha düşük olmuştur. Muhafaza sırasında meyve et rengi a* değeri en yüksek Ferro (22,84) ve RS841 (22,67) anaçları üzerine aşılı karpuzlarda olurken, en düşük aşısız tanık meyvelerinde (18,19) olmuştur. Meyve et rengi a* değeri muhafazanın başlangıcında 20,87 iken, ilk iki hafta artmış ve 3. hafta ise düşerek (20,49) başlangıç değerinin altına inmiştir. Raf ömründe meyve et rengi a* değeri 7°C'de depolanan karpuzlarda (20,27) 0°C'de depolanan meyvelerden (21,75) daha düşük olmuş, meyve et rengi a* değeri en yüksek RS841 (22,15), Ferro (22,01) ve Argentario (21,77) anaçları üzerine aşılı karpuzlarda olurken, en düşük aşısız tanık meyvelerinde (18,56) olmuştur. Gerek muhafaza (6,13-6,89) gerekse raf ömrü (6,82-7,70) ölçümlerinde anaçlar üzerine aşılı Crisby meyveleri aşısız tanık Crisby meyvelerinden daha yüksek duyusal analiz puanı almışlardır. 0°C'de muhafaza edilen Crisby meyveleri 7°C'de depolananlardan raf ömrü çalışmalarında da daha yüksek duyusal analiz puanı almışlardır. Raf ömrü çalışmaları sırasında 1 hafta depolama + 7 gün raf ömründe başlayan mantarsal bozulma 3. hafta + 7 günde (1-5) skalasına göre 2,16 olmuştur. Crisby meyvelerinde en uygun depolama süresinin %85-90 oransal nemde ve 7°C'de 15 gün olduğu ve raf ömrü süresinin ise 15 gün + 7 gün olduğu saptanmıştır.2010, 73 sayfaAnahtar Kelimeler: Citrullus lanatus, Crisby, aşılama, muhafaza, raf ömrü, kalite