Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Pamukkale Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, ÇALIŞMA EKONOMİSİ VEENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ, Türkiye
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Çağla Ünlütürk Ulutaş
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: YÖK 100/2000 Programı
Özet:
Bu çalışma, Türkiye’de kemikleşmiş bir sorun olan çocuk yoksulluğuna gelir temelli bir çözüm önerisi geliştirmek üzere asgari gelir garantisi sunumunu içeren modelleri incelemektedir. Türkiye’deki çocuk yoksulluğunun anlaşılmasına yönelik olarak 2006-2020 arasındaki yıllar için çocuk yoksulluğunun detaylı bir analizi TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları mikro veri seti üzerinden yapılmıştır. İlgili yazında üç konuda ilk kez gerçekleştirilen diğer analizler ile çocuk yoksulluğuna geniş bir bakış kazandırılmaya çalışılmıştır. İlk olarak çocukların yaşadıkları yoksunluklara yıllara (2006-2020) ve maddi yoksunluk ölçütlerine göre yer verilerek, çocuk yoksulluğunun boyutları ortaya konulmuştur. İkinci analizde ise Türkiye’de sosyal harcamaların yoksulluk üzerindeki etkilerinin fert bazındaki incelenmesinde Beckerman’ın (1979) yoksulluğu azaltmada etkinlik modeli ve Kim’in (2000) ayrıştırma analizi kullanılmıştır. Bu analizler ışığında Türkiye’de kamu aracılığıyla yapılan sosyal harcamalar çocuk yoksulluğunu yıllara göre (2006-2020) ortalama %0,7 gibi çok düşük bir düzeyde azaltabilmektedir. Öte yandan Türkiye’de yoksulluk ve çocuk yoksulluğunun azaltılamamasının, sosyal harcamaların etkin olmamasından kaynaklandığı da tespit edilmiştir. Son olarak tezin odak noktasını oluşturan çocuk yoksulluğu ile mücadele için bir sosyal politika aracı olarak evrensel ve seçici nitelikli 45 farklı asgari gelir güvencesi modeli oluşturulmuştur. Bu modellerin yedisinin en etkin modeller olduğu saptanmıştır. Etkin olan modeller kendi aralarında kapsayıcılık, maliyet ve ek olarak meydana gelen etkiler bakımından karşılaştırılmaya tabi tutulmuş, tercih edilecek model veya modeller politika oluşturuculara bırakılmıştır. B16 modeli etkin modeller arasında %0,003 ile çocuk yoksulluğunu ortadan kaldırmaktadır. Etkin modellerin yalnızca çocuk yoksulluğunu değil, Türkiye’deki genel yoksulluğu da ortadan kaldırdıkları bulgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler: (Çocuk yoksulluğu, çocuk maddi yoksunluğu, asgari gelir garantisi, sosyal harcamalar)