Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çağ Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, ÖZEL HUKUK, Türkiye
Tez Danışmanı: Faruk Andaç
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Psikolojik taciz
kavramı gelişmekte olan bir hukuk terimi olup psikolojik taciz ile ilgili uygulamada sorunlar olduğu
bilinmektedir. Bu nedenle psikolojik taciz eylemleri yargıya taşınmaktadır. Açılan
davalar incelendiğinde farklı mahkemelerden farklı kararların çıktığı
Yargıtay’ın da istikrar kazanmış içtihatlarının olmadığı görülür. Bu durumun
temel sebebi mevzuatımızda boşluk olması nedeniyle psikolojik tacizin sınırının
net bir şekilde ortaya konmamış olmasıdır.
Doktrinde bir işyerinde
işçilere amirleri, aynı seviyedeki ya da alt seviyedeki işçiler tarafından
sürekli şekilde yapılan kasıtlı kötü muameleler psikolojik taciz olarak
tanımlanır. Psikolojik tacize
genellikle iş yerleri, okul, hastane vb. topluluklar içinde sık sık rastlanılır.
Psikolojik tacizle fail işyerlerinde belirlenen bir işçiyi kurban seçip,
işçilerin işyeri huzurunu bilinçli bir şekilde ortadan kaldırır. Psikolojik
taciz işçinin iç dünyasını karartan, işçileri bezdiren, aşağılayan, değersiz
olmasını hissettiren davranışlardır.
Psikolojik tacize
uğrayan mağdur yargı yolunu tercih ederek psikolojik tacizin durdurulması,
önlenmesi ve tespiti davaları ile hukuki korunma sağlayabilir. Mağdur işçi zararlarının
giderilmesi için maddi, manevi tazminat davalarını açabilir. Ayrıca mağdur işçi
psikolojik taciz fiili nedeniyle ayrımcılık tazminatı talep edebilir.
Sözleşmeyi haklı nedenle fesheden işçi ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı,
kıdem tazminatı isteyebilir ve şartları oluşmuşsa işe iade davası açabilir.
Mağdur işçiye
uygulanan psikolojik taciz süreklilik arz eden sistematik davranışlardır. Bu
nedenle işyerinde görülen her kaba veya kötü davranış psikolojik taciz olarak
adlandırılamaz. İşte bu noktada psikolojik taciz eyleminin ispatlanması sorunu
ile karşılaşmaktayız. Genel olarak somut olay içerisinde gerçekleşen bir
eylemin psikolojik taciz olup olmadığını ispatlamak tam olarak mümkün değildir.
Dolayısıyla psikolojik taciz iddialarında işçinin ispat yükünü kolaylaştıran
araçlardan faydalanılması gerekir. İspat kolaylığı açısından tam ispat yerine hayatın
akışı, tecrübe kurallarına uyan tutarlı, illiyet bağı olan eylemler dikkate
alınarak emare ispatı kabul edilerek işçi lehine yorum ilkesi yapılması
gereklidir. Somut bir olayda mağdur işçi güçlü bir şekilde delil arz ederse
ispat yükünü yerine getirdiği varsayılmalıdır.
Psikolojik tacizle
ilgili mevzuatımızdaki eksiklik olması ve uygulamada psikolojik tacize sık sık
rastlanılması nedeniyle psikolojik taciz çalışmamızda ele alınmıştır. Bu
çalışma ile hâkimlerin, halkın aydınlatılması ve Türk İş Hukukuna katkı sağlanması
hedeflenmiştir. Psikolojik tacizde ispat konusunda eksiklik olması ve bu
eksikliğin giderilmesi bu eserin ele alınmasındaki amaçlardan bir diğeridir. Bu
eserle psikolojik tacizin usul ve esaslarının tespiti yapılacak olup teori ve
pratik açısından hukuk camiasına katkı sağlanacaktır.
Anahtar
Kelimeler: Psikolojik Taciz, İşçiler