Üstün yetenekli öğrencilerde okula bağlılık ve dijital bağımlılık: Aileyle kaliteli zamanın aracı rolü üzerine bir yapısal eşitlik modeli

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Emre Laçin

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Üstün yetenekli bireyler toplumun yaklaşık %2'lik bir dilimini oluşturmaktadır. Teknolojik gelişmelerle birlikte bu bireylerin dijital ortamlara yönelimi artmış ve dijital bağımlılık önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir. Ancak üstün yetenekli öğrencilerde dijital bağımlılık, aileyle kaliteli zaman ve okula bağlılık değişkenlerini birlikte ele alan çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, üstün yetenekli öğrencilerde dijital bağımlılığın okula bağlılık üzerindeki etkisini incelemek ve bu ilişkide aileyle kaliteli zaman geçirme değişkeninin aracılık rolünü test etmektir. Araştırma, Hatay ilinde bulunan BİLSEM'lerde öğrenim gören 374 üstün yetenekli öğrenci ve ebeveynleri ile yürütülmüştür. Yapısal eşitlik modeli sonuçlarına göre dijital bağımlılığın aileyle kaliteli zaman geçirme üzerinde negatif ve anlamlı bir etkisi olduğu (β = -.695, p < .001), aileyle kaliteli zaman geçirmenin okula bağlılığı pozitif ve anlamlı olarak yordadığı (β = .541, p < .001) ve dijital bağımlılığın okula bağlılık üzerinde negatif ve anlamlı bir etkisinin bulunduğu (β = -.437, p < .001) belirlenmiştir. Ayrıca bootstrap analizi sonucunda dolaylı etkinin anlamlı olduğu (β = .484, %95 GA [.290, .680]) tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, aileyle kaliteli zaman geçirme değişkeninin dijital bağımlılık ile okula bağlılık arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü oynadığını göstermektedir. Bu sonuçlar, aile içi etkileşimin güçlendirilmesinin öğrencilerin okula bağlılıklarının artırılmasında önemli bir faktör olabileceğine işaret etmektedir.