Koyunlarda anöstrüs döneminde östrüs senkronizasyonu sonrası GnRH veya TAK-683 uygulamasının fertiliteye etkisi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Ömer Orkun Demiral
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışma, aşım sonrası GnRH veya TAK-683 (kisspeptin analoğu) tedavisinin, üreme mevsimi dışındaki koyunların serum progesteron konsantrasyonları ve fertilite parametreleri üzerindeki etkisini değerlendirmek üzere tasarlandı. Çalışmada, laktasyonda olan 120 baş multipar İvesi koyunu kullanıldı. Östrus senkronizasyonu amacıyla, 60 mg medroksiprogesteron asetat içeren süngerler dokuz gün süreyle intravajinal olarak uygulandı. Süngerlerin çıkarıldığı gün (0. gün) 500 IU eCG ve 75 µg d-kloprostenol kas içi yolla uygulandı. Koçlar süngerin çıkarılmasından 24 saat sonra sürüye dahil edildi ve 26 gün boyunca koyunlarla birlikte tutularak senkronize östrustan sonra ikinci bir aşım dönemine izin verildi. Aşımdan sonraki dördüncü günde (6. gün) koçlar tarafından 24. ve 72. saatler arasında aşılan koyunlar (n = 105) rastgele üç gruba ayrıldı. Kontrol grubuna (n = 36) deri altı 1 ml salin solüsyonu; GnRH grubuna (n = 34) kas içi 4 μg buserelin asetat; TAK-683 grubuna (n = 35) deri altı 5 μg TAK-683 asetat verildi. Sünger yerleştirilirken ve sünger çıkarıldıktan sonraki 6., 9., 12., 15., 19., 35. ve 50. günlerde serum progesteron konsantrasyonlarını (ng/ml) ölçmek için kan örnekleri alındı. Gebelik teşhisi 19. günde serum progesteron düzeyleri, 35. ve 50. günlerde ise transrektal ultrasonografi ile yapıldı. Sonuçlar, GnRH uygulamasının (4,823 ± 0,238; 2,151 ± 0,272) ilk aşım periyodunda gebe ve gebe olmayan koyunlarda ortalama progesteron konsantrasyonunu (ng/ml) Kontrol (3,708 ± 0,207; 1,515 ± 0,164) uygulamasına kıyasla artırdığını (P<0.05), TAK-683 uygulamasının (4,457 ± 0,181; 1,967 ± 0,213) ise gruplar arasında farklı olmadığını göstermiştir. GnRH (%58,82) ve TAK-683 (%42,10) tedavileri ikinci aşım periyodundaki gebelik oranını Kontrol grubuna (%17,39) kıyasla artırmıştır (P<0.05). Kümülatif gebelik ve fekondite oranları GnRH (%79,41; %120,58) ve TAK-683 (%68,57; %100,0) gruplarında Kontrol grubuna (%17,39; %58,33) kıyasla daha yüksekti (P<0.05). Geç embriyonik kayıp oranı açısından gruplar arasında fark bulunmazken (P>0.05), erken fetal kayıp oranı TAK-683 (%0) ve GnRH (%0) gruplarında Kontrol grubuna (%15.38) kıyasla daha düşük olma eğilimindeydi (P=0.07). Toplam gebelik kaybı oranı (aşım sonrası 19. günden 50. güne kadar) GnRH (%0) ve TAK-683 (%0) gruplarında Kontrol grubuna (%21,42) göre daha düşüktü (P<0.05). Gruplar arasında ilk aşım periyodu gebelik oranı, ikizlik oranı ve yavru büyüklüğü açısından istatistiksel bir fark bulunmamıştır (P>0.05). Sonuç olarak, aşımdan sonraki dördüncü günde GnRH ve TAK-683 ile tedavi, toplam gebelik kayıplarını (19. günden 50. güne kadar) önleyerek ve ikinci aşım periyodu gebelik oranlarını artırarak üreme mevsimi dışında laktasyondaki koyunlarda doğurganlığı artırmıştır.
Anahtar Kelimeler: Fertilite parametreleri; GnRH; Kisspeptin; Progesteron; TAK-683