Laparoskopik Kolesistektomi Sonrası 4-7-8 Nefes Tekniği Kullanımının Ameliyat Sonrası Omuz Ağrısı ve Solunum Fonksiyon Testlerine Etkisi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Mersin Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Prof. Dr. Gülay Altun Uğraş

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Bu araştırma, laparoskopik kolesistektomi (LK) uygulanan hastalarda 4-7-8 nefes tekniğinin ameliyat sonrası omuz ağrısına ve solunum fonksiyon testi (SFT) değerlerine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı.

Tek merkezli, prospektif, iki kollu randomize kontrollü klinik araştırmanın örneklemini Ağustos-Kasım 2024 tarihleri arasında bir devlet hastanesinin genel cerrahi kliniğine yatan ve LK uygulanan 100 hasta oluşturdu. Hastalar randomizasyonla çalışma ve kontrol grubuna atandı. Kontrol grubundaki hastalara (n=49) kliniğin rutin tedavi ve bakımı uygulandı. Çalışma grubundaki hastalara (n=51) ise kliniğin rutin tedavi ve bakımına ek olarak araştırmacı tarafından ameliyat öncesinde 4-7-8 nefes tekniği uygulaması öğretildi ve hastalardan ameliyat sonrası 4. saatten itibaren her iki saatte bir set (4 nefes) olacak şekilde 4-7-8 nefes tekniğini uygulaması istendi. Veriler Tanıtıcı Özellikler Formu, Ağrı Formu (Görsel Kıyaslama Ölçeği-GKÖ) ve Solunum Fonksiyon Testi Formu kullanılarak değerlendirildi. Hastaların LK öncesi ve taburculuk günü SFT değerleri ölçüldü ve kaydedildi. Ameliyat sonrası ilk kliniğe geldiğinde (0. saatte), ameliyat sonrası 2., 4., 8., 12., 24. saat ve taburculuk günü omuz ağrısı GKÖ ile değerlendirildi. Verilerin analizinde, tanımlayıcı istatistikler, Pearson ki-kare testi, bağımlı ve bağımsız gruplarda t-testi, Mann-Whitney U ve Wilcoxon testi kullanıldı. Tekrarlayan ölçümlerde Friedman testi, ileri analiz olarak grup içi çoklu karşılaştırma analizlerinde ise Friedman post-hoc testi kullanıldı.

Araştırmada, LK sonrası başlangıç zamanı (0. saatte) ve 2. saatte çalışma grubunun omuz ağrısının kontrol grubundan daha yüksek olduğu (p<0,05) ancak 12., 24. saat ve taburculuk günü ise omuz ağrısının kontrol grubundan daha düşük olduğu saptandı (p<0,05). Çalışma grubunun SFT değerlerinden Zorlu Vital Kapasite (FVC) ve Birinci Saniyedeki Zorlu Ekspiratuvar Volümün (FEV1) taburculuk günü kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,05).

Araştırma sonuçları; LK sonrası 4-7-8 nefes tekniğinin hastalarda omuz ağrısını azalttığını ve SFT değerlerinden FVC ve FEV1’i olumlu yönde etkilediğini gösterdi.

Anahtar Kelimeler: Laparoskopik kolesistektomi; 4-7-8 nefes tekniği; nefes egzersizi; solunum fonksiyon testi; omuz ağrısı