Akademik Veri Yönetim Sistemi
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2024 - 2025
Türkiye’de yetiştiriciliği en çok
yapılan tarla bitkilerinden biri olan mısır (Zea mays L.), hem
hayvancılık hem de gıda sanayisinde önemli bir yere sahiptir. Hatay, Akdeniz
Bölgesi’nde mısır üretiminin yoğun olarak yapıldığı illerden biri olup,
özellikle İskenderun ve Arsuz ilçeleri mısır yetiştiriciliğinde öne çıkan
ilçelerindendir. Son yıllarda, mısır yetiştiriciliğinin en önemli zararlılardan
birisi olup doğrudan istilacı bir tür olan Güz tırtılı (Spodoptera
frugiperda [J.E. Smith, 1797];
Lepidoptera: Noctuidae) ülkeye 2022 yılında giriş yapmıştır. Bu
çalışmada Hatay ilinin İskenderun ve Arsuz ilçelerinde mısır üretim alanlarında
S. frugiperda’nın yayılışı, zarar oranı ve predatörlerinin belirlenmesi
amaçlanmıştır.
Çalışma 2025 yılı Nisan-Kasım ayları
arasında birinci ve ikinci ürün mısır tarlalarında yapılmıştır. S.
frugiperda’nın varlığı birinci ürünlerde (Nisan-Temmuz) tespit edilememiş,
ancak ikinci ürünlerde (Temmuz-Kasım) tespit edilmiştir. Bölgedeki birinci
ürünlerdeki Chilo partellus (Swinnhoe, 1885) ve Mythimna loreyi
(Duponchel, 1827) türlerinin, ikinci ürünlerde ise S. frugiperda’nın
baskın tür olduğu saptanmıştır. Böylelikle S. frugiperda’nın Arsuz
Ovasında yaklaşık dört ay boyunca (Temmuz-Kasım) doğada aktif olduğu
belirlenmiştir. Zararlının özellikle denize yakın bölgelerde daha yoğun
popülasyonlarda görüldüğü ve bitkinin daha hassas olduğu erken gelişim
dönemlerinde (6-8-10 yapraklı dönem) daha şiddetli zarara yol açtığı
belirlenmiştir.
İskenderun (1) ve Arsuz (5)’da 6 farklı
lokasyonda zararlının zarar oranları haftalık olarak takip edilmiştir.
Zararlının ilk tespitinden sonra belirlenmiş en düşük zarar oranı 2-4 yapraklı
dönemde İskenderun’da %2, hasat dönemine yaklaşırken ise en yüksek zarar oranı
10-12 yapraklı dönemden itibaren Arsuz’da %100 olarak tespit edilmiştir. Sabit
tarlalardaki incelenen bitkilerin 6-8-10 yapraklı döneminde en hassas olduğu ve
sonraki fenolojik evrelerinde ise zarar oranının çoğunlukla artış gösterdiği
belirlenmiştir.
Bu tez çalışması ile belirlenen
predatör türler genel avcı olma özelliklerinden dolayı geçmişte Türkiye
faunasına kaydedilmiştir ancak S. frugiperda’nın predatörleri olarak ilk
defa tespit edilmiştir. Coleoptera takımının Cocinellidae familyasından Scymnus
sp. Kugelann, 1794, Hippodamia variegata Goeze, 1777, Coccinella
septempunctata Linnaeus, 1758, Propylea quatuordecimpunctata
Linnaeus, 1758, Adalia decempunctata Linnaeus, 1767, ve Neuroptera
takımının Chrysopidae familyasından Chrysoperla carnea Stephens, 1836
olmak üzere toplam 6 farklı tür belirlenmiştir.
Bu çalışma ile S. frugiperda'nın
Hatay ilinin Arsuz ve İskenderun ilçelerinde varlığı ilk kez tespit edilmiştir.