Akademik Veri Yönetim Sistemi
Bahadırlı N. P., Kazgöz Candemir D., Ödemiş B., Kaya A.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - 2027
Son yıllarda özellikle Akdeniz Bölgesi'nde artan kuraklık periyotları, birçok ekonomik öneme sahip kültür bitkisinin üretimini sınırlamakta ve bazı alanların nadasa bırakılmasına yol açmaktadır. Bitkiler, kuraklığın yanı sıra ağır metal kirliliği gibi çeşitli abiyotik stres koşullarına da maruz kalmaktadır. Bu proje, farklı çevre koşullarına adaptasyon yeteneği yüksek, tıbbi, gıda ve baharat amaçlarıyla kullanılan çemen bitkisinin (Trigonella foenum-graecum L.) kuraklık ve kadmiyum (Cd) streslerine karşı tepkilerini belirlemeyi amaçlamaktadır.
Çemen (Trigonella Trigonella foenum-graecum L.), Baklagiller familyasından tek yıllık yaprakları ve tohumları kullanılabilen bir bitkidir. Ülkemizde genel olarak baharat amacıyla kullanılmasına karşılık özellikle Hindistan'da halk hekimliğinde tercih edilmektedir.
Çalışmada, dört farklı Cd dozu (0, 5, 25, 50 mg/kg) ve su-verim fonksiyonlarını belirlemek için üç farklı sulama düzeyi (I100, I75, I50) kullanılacaktır. Literatürde belirtilen kadmiyum kirliliğinin maksimum ve minimum seviyelerine uygu olarak belirlenen dozlardaki topraklara Cd uygulaması yapıldıktan sonra tohumlar ekilecek ve fidelerin gerçek yaprakları çıkmaya başladıktan sonra sulama uygulamalarına başlanacaktır. Deneme de stoma iletkenliği, klorofil içeriği, klorofil analizi, fotosistem II (PSII) oranı, yaprak sıcaklığı, bitki boyu, yaprak alanı, bakla sayısı, tohum sayısı ve 1000 tane ağırlığı gibi fizyolojik ve morfolojik özellikler belirlenecektir. Ayrıca bitkilerden elde edilen tohumlarda yağ oranı, yağ asidi kompozisyonu, fenolik bileşikler, Cd birikimi ile önemli stres biyobelirteçleri olan MDA, prolin içerikleri, antioksidan enzim aktiviteleri ortaya konacaktır.
Proje sonucunda, çemen bitkisinin tarımsal açıdan tolere edebileceği kuraklık ve kadmiyum dozları belirlenecek, Cd'nin bitki dokularındaki dağılımı ortaya konacak ve stres (kurak) koşullarının yağ asidi kompozisyonu ile sekonder metabolitler üzerine etkileri tespit edilecektir. Elde edilen sonuçların, Akdeniz koşullarında kuraklık ve ağır metal stresi altında yetiştirilebilecek alternatif bir baklagil türü olarak çemenin potansiyelini ortaya koyması beklenmektedir.