Buğdayda Kök Boğazı Çürüklüğü Hastalığı ve Tuza Karşı Dayanıklılık Sağlayan miRNA (MikroRNA)' ların Aktivitesinin Belirlenmesi
Atak M. (Yürütücü)
TÜBİTAK Projesi, 1002 - Hızlı Destek Programı, 2013 - 2014
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 1002 - Hızlı Destek Programı
- Başlama Tarihi: Ağustos 2013
- Bitiş Tarihi: Ağustos 2014
Proje Özeti
Abiyotik (tuz) ve biyotik (patojen) stresler, ekonomik önemi olan aralıklar dahilinde, tüm görünümlerde normal görünümlerde değişikliklere yol açmaktadır. Buğday (Triticum aestivum L.) yaşayabilmenin birçok stres faktörü ile karşılaşılmaktadır. Bu stres faktörleri, buğday üzerinde nadiren de olsa tek başlarına etki yapabilirken, genellikle sürekli olarak sürekli olarak devam etmektedir. Bu tez sunumu gen açıklama analizi yaklaşımı olan mikroarray uygulaması ile ürünün çoklu stres oranları ile yaprak ve kök dokularına ait örneklere göre buğdayda dayanıklı (R) ve hassas (S) genotiplerindeki miRNA'lara ait ifade düzeyi saptanması sıcaklığı. Bu amaçlanan buğdayda kök ve kök boğazı çürüklüğüne neden olan F. culmorum ve B. sorokiniana patojenleri seçilerek R ve S genotiplerine bu patojenlerin aşılanmasının aşırı nemli nemli süreleri sağlanmıştır. Ayrıca tuz uygulaması için stres grubu örnekleri 5 gün süreyle 200 mM NaCl çözeltisi ile işlem görmüştür. Bu doğrultuda 11.861 adet miRNA probu içeren geniş kapsamlı mikroarray hazırlanarak R ve S genotiplerine ait 4 kütüphane oluşturularak mikroarray taraması yapılmıştır. Çalışmada toplam kontrol uygulamasına göre kat değişimi (kat değişimi) 1,45'den fazla olan 131 miRNA tespit edilmiştir. F. culmorum ve B. sorokiniana patojenlerinin sonuçlarının sonucu 87 miRNA, tuz değerleri ise 44 miRNA'nın ifade seviyelerinde değişimi tespit edilmiştir. İfadelerdeki değişimlerde hem kontrol hem de stres uygulanmış aynı çeşitler arasında, hem dayanıklı hem de hassas çeşitler arasında gözlenmiştir. Çalışmamız sonucunda biyotik ve abiyotik etkiler sonucu ifade edilen miRNA'lar tespit edildiği gibi genotipik hastalıklar nedeniyle de ifade değişimleri gözlenmiştir. Elde edilen bu miRNA'lara karşılık gelen hedef genlerin de ifadelerindeki benzer değişimler belirlendi. Sonuçta R ve S genotiplerinde tespit edilen 87 miRNA'nın kök ve kök boğazı çürüklüğüne, 44 miRNA'nın ise tuz stresine yanıtta görev aldığı ve bu miRNA'ların yaklaşık 1200 üzerinde gen ailesini hedef aldığı tespit edilmiştir. Çalışmanın sonuçları biyotik ve abiyotik stres koşullarına dayanıklı ürün ıslahında seleksiyon için yeni markörlerin elde edilmesi imkan sağlama potansiyelde olduğu öngörülmektedir.